Diş Teli Tedavisi Nedir?

Diş teli tedavisi, dişlere sabitlenen braketler ve bu braketleri birbirine bağlayan ortodontik teller aracılığıyla dişlerin kontrollü biçimde hareket ettirilmesini amaçlayan sabit ortodontik tedavi yöntemidir. Halk arasında tel tedavisi olarak da bilinir.

Dişlerdeki çapraşıklıkların, aralıkların ve bazı kapanış bozukluklarının değerlendirilmesinde kullanılabilir. Her ortodontik tedavi diş teliyle yapılmaz. Şeffaf plaklar, hareketli apareyler ve büyüme döneminde kullanılan bazı ortopedik apareyler de ortodontik tedavi seçenekleri arasında yer alır. Hangi yöntemin değerlendirileceği, ortodontik muayene ve gerekli klinik kayıtlar sonrasında belirlenir.

Diş Telleri Nasıl Çalışır?

Braketler diş yüzeylerine sabitlenir ve ortodontik tel bu braketlerin içinden geçirilir. Tel, dişlere hafif ve kontrollü kuvvet iletir. Dişlerin çevresindeki kemik ve destek dokularının bu kuvvete verdiği biyolojik yanıt sonucunda diş hareketi zaman içinde gerçekleşir.

Tedavinin farklı aşamalarında kullanılan telin türü veya kalınlığı değiştirilebilir. Bazı durumlarda elastik, yay veya farklı yardımcı parçalar kullanılabilir. Uygulanan mekanikler, tedavinin amaçlarına ve mevcut klinik bulgulara göre belirlenir.

Diş Teli Tedavisi Hangi Durumlarda Değerlendirilebilir?

Diş teli tedavisi genel olarak şu durumlarda değerlendirilebilir:

• Dişlerde çapraşıklık veya dönüklük bulunması

• Dişler arasında aralıkların olması

• Bazı dişlerin olması gerekenden daha önde veya geride konumlanması

• Alt ve üst dişlerin kapanış ilişkisinde bozukluk bulunması

• Dişlerin sürme yönü veya sıralamasının değerlendirilmesi gereken durumlar

• Dişlerin konumunun çiğnemeyi veya ağız temizliğini zorlaştırması

Bazı kapanış bozuklukları yalnızca dişlerin konumuyla, bazıları ise çenelerin iskeletsel ilişkisiyle bağlantılıdır. Belirgin iskeletsel çene uyumsuzluklarında sabit diş telleri tek başına yeterli olmayabilir. Büyüme durumu ve klinik bulgulara göre çene gelişimini yönlendiren apareyler veya ortodontiyle birlikte yürütülen cerrahi yaklaşımlar değerlendirilebilir.

Hangi yaklaşımın uygun olduğu, dişlerin konumu, kapanış biçimi, çeneler arasındaki ilişki ve gerekli klinik kayıtlar birlikte incelendikten sonra belirlenir.

Tedavi Öncesinde Nasıl Bir Değerlendirme Yapılır?

Tedavi öncesinde dişlerin dizilimi, alt ve üst dişlerin kapanışı, çenelerin birbiriyle ilişkisi, diş eti sağlığı ve ağız hijyeni değerlendirilir.

Gerekli görülürse fotoğraf, radyografi, ağız içi tarama veya diş modelleri gibi kayıtlar alınabilir. Muayene ve gerekli kayıtlar değerlendirildikten sonra tedavi planı oluşturulur.

Diş çürüğü, aktif diş eti problemi veya ağız hijyenini etkileyen başka bir durum varsa ortodontik tedaviden önce bunların kontrol altına alınması gerekebilir. Daha önce darbe almış veya tedavi görmüş dişler de değerlendirme sırasında dikkate alınır.

Diş Teli Tedavisinin Aşamaları Nelerdir?

Diş teli tedavisi genel olarak şu aşamalardan oluşur:

1. Değerlendirme ve planlama: Klinik muayene yapılır, gerekli kayıtlar incelenir ve tedavinin amaçları belirlenir.

2. Braket ve tellerin yerleştirilmesi: Diş yüzeyleri hazırlanır, braketler sabitlenir ve ilk ortodontik tel yerleştirilir. Gerekli görülen yardımcı parçalar tedavinin farklı aşamalarında eklenebilir.

3. Kontrol ve düzenleme dönemi: Diş hareketleri belirli aralıklarla değerlendirilir. Tedavinin ilerleyişine göre tellerde veya kullanılan yardımcı mekaniklerde değişiklik yapılabilir.

4. Aktif tedavinin tamamlanması: Planlanan aktif tedavi tamamlandığında braketler ve teller çıkarılır.

5. Pekiştirme dönemi: Dişlerin ulaştığı konumu korumaya yardımcı olmak amacıyla sabit veya hareketli retainer kullanımı planlanabilir.

Diş Teli Türleri Nelerdir?

Sabit ortodontik tedavide farklı braket seçenekleri kullanılabilir.

Metal braketler: Dişlerin dış yüzeyine sabitlenen metal braketlerden oluşur. Sabit ortodontik tedavide kullanılan temel seçeneklerden biridir.

Seramik braketler: Diş rengine daha yakın görünebilen braketlerdir. Metal braketlere göre görsel olarak daha az belirgin olabilir.

Şeffaf plaklar sabit diş telinin bir türü değildir. Takılıp çıkarılabilen farklı bir ortodontik tedavi yöntemidir. İki yöntemin temel özellikleri hakkında Şeffaf Plak mı Diş Teli mi? yazımızı inceleyebilirsiniz.

Çocuklarda ve Yetişkinlerde Diş Teli Tedavisi Uygulanabilir mi?

Diş teli tedavisi çocuklarda, ergenlerde ve yetişkinlerde değerlendirilebilir. Ancak tedavinin zamanlaması yalnızca takvim yaşına göre belirlenmez.

Çocuklarda kalıcı dişlerin sürme durumu, çenelerin büyüme ve gelişimi ile kapanış ilişkisi birlikte incelenir. Her çocukta aynı yaşta diş teli tedavisine başlanması gerekmez. Bazı çocuklarda gelişimin izlenmesi, bazılarında ise farklı apareylerin değerlendirilmesi gündeme gelebilir.

Yetişkinlerde diş teli tedavisi değerlendirilirken diş eti sağlığı, dişleri destekleyen kemik dokusu, mevcut dolgular veya kaplamalar ve genel ağız sağlığı dikkate alınır. Aktif bir diş eti problemi varsa ortodontik tedaviden önce kontrol altına alınması gerekebilir.

Diş Teli Tedavisi Ne Kadar Sürer?

Diş teli tedavisinin herkes için geçerli tek bir süresi yoktur. Tedavi süresi; ortodontik sorunun kapsamına, yapılması planlanan diş hareketlerine, büyüme durumuna, ağız sağlığına, apareylerin korunmasına ve kontrollerin düzenine göre değişebilir.

Braketlerin zarar görmesi, tellerin yerinden çıkması veya kontrollerin aksaması tedavi sürecini etkileyebilir. Süreyi belirleyen faktörler hakkında ayrıntılı bilgi için Diş Teli Tedavisi Ne Kadar Sürer? yazımızı inceleyebilirsiniz.

Tedavi Sırasında Nelere Dikkat Edilmelidir?

Braket ve teller, yiyecek artıklarının tutunabileceği ek yüzeyler oluşturur. Bu nedenle diş yüzeylerinin, braket çevresinin, tel altlarının ve diş aralarının düzenli temizlenmesi önemlidir.

Florürlü diş macunu ile fırçalama, diş aralarının temizlenmesi ve gerekli görülen yardımcı ağız bakım araçlarının kullanılması değerlendirilebilir. Ağız bakımı hakkında ayrıntılı bilgi için Ortodonti Tedavisinde Ağız ve Diş Temizliği Nasıl Yapılmalı? yazımızı inceleyebilirsiniz.

Sert, kabuklu veya yapışkan yiyecekler braketlerin zarar görmesine ya da tellerin yer değiştirmesine neden olabilir. Yiyeceklerin küçük parçalara ayrılarak tüketilmesi, braket ve tellerin korunmasına yardımcı olabilir.

Kontrollerin düzenli sürdürülmesi ve kullanılması önerilen elastik veya yardımcı apareylerin belirtilen şekilde kullanılması, tedavi sürecinin planlandığı biçimde ilerlemesine katkı sağlar.

Diş Teli Tedavisinin Sınırları ve Olası Riskleri Nelerdir?

Diş teli takıldıktan veya teller ayarlandıktan sonra geçici hassasiyet ve ağız içinde tahriş oluşabilir. Ağız bakımının yetersiz kalması, braket çevresinde plak birikimine, beyaz lekelere, çürük riskinin artmasına ve diş eti sorunlarına yol açabilir.

Ortodontik diş hareketi sırasında diş köklerinde değişiklikler görülebilir; klinik açıdan belirgin kök kısalması daha seyrektir. Tedaviyle ilgili olası riskler ve takip gereksinimleri, ortodontik değerlendirme sırasında ele alınır.

Braket veya Tel Sorunlarında Ne Yapılmalıdır?

Tedavi sırasında braket gevşemesi, braket kopması, telin yerinden çıkması veya tel ucunun ağız içinde belirli bir bölgeyi tahriş etmesi gibi durumlar görülebilir.

Genel baskı ve hassasiyet ile belirli bir noktaya batan tel ucu aynı durum değildir. Sorunlu tel hasta tarafından kesilmeye, çekilmeye veya bükülmeye çalışılmamalıdır. Tedaviyi yürüten ortodonti uzmanı belirli bir işlem için ayrıca yönlendirme yaptıysa bu yönlendirme izlenmelidir.

Tel veya braketin yanağa batması durumunda uygulanabilecek geçici yaklaşım ve ortodontik mum kullanımı hakkında Diş Teli Yanağa Batarsa Ne Yapılmalı? yazımızı inceleyebilirsiniz.

Diş Telleri Çıkarıldıktan Sonra Ne Olur?

Aktif ortodontik tedavi tamamlandıktan sonra dişlerin ulaştığı konumu korumaya yardımcı olmak amacıyla pekiştirme dönemi başlar. Bu dönemde sabit veya hareketli retainer kullanılabilir.

Retainer türü ve kullanım düzeni, aktif tedavinin sonunda yapılan değerlendirmeye göre belirlenir. Pekiştirme süreci hakkında Retainer (Pekiştirme Apareyi) Nedir? yazımızı inceleyebilirsiniz.

Sonuç

Diş teli tedavisi, braketler ve ortodontik teller aracılığıyla dişlerin kontrollü biçimde hareket ettirilmesini amaçlayan sabit ortodontik tedavi yöntemidir. Tedavi yalnızca dişlerin görünümüne göre planlanmaz; kapanış ilişkisi, çenelerin durumu, ağız sağlığı, destek dokuları ve gerekli klinik kayıtlar birlikte değerlendirilir.

Tedavide kullanılacak yöntem, apareyler ve sürecin nasıl ilerleyeceği ortodontik muayene sonucunda belirlenir. Aktif tedaviden sonra elde edilen diş konumunun korunmasına yardımcı olmak amacıyla pekiştirme dönemi planlanabilir.

Kaynaklar

• American Association of Orthodontists — How Do Braces Work?

• NHS — Braces

• British Orthodontic Society — Conventional Fixed Braces

• British Orthodontic Society — Risks of Orthodontic Treatment: Guidance on Informing Patients

• Türk Ortodonti Derneği — Ortodontik Tedaviler İçin Genel Bilgilendirme ve Aydınlatılmış Onam Formu

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bu içerik klinik muayene yerine geçmez. Tanı ve tedavi planlaması, ortodontik muayene ve gerekli klinik değerlendirmeler sonrasında yapılır.