Diş Teli Yanağa Batarsa Ne Yapılmalı?
Diş teli yanağa batıyorsa rahatsız eden tel ucu veya braket ortodontik mumla geçici olarak kapatılabilir. Mum, yanak ile sivri yüzey arasında koruyucu bir tabaka oluşturur ancak batmanın nedenini ortadan kaldırmaz. Batma çok rahatsız ediyorsa, tekrarlıyorsa veya mumla kontrol altına alınamıyorsa tedavinizi yürüten ortodonti uzmanına bilgi verilmelidir.
Diş Teli Yanağa Neden Batabilir?
Braketler ve ortodontik teller yanak ile dudağın iç yüzeyine temas eder. Tedavinin ilk döneminde ağız içi dokular bu yeni yüzeylere alışırken sürtünme ve hassasiyet oluşabilir.
Bazı durumlarda batma belirli bir noktadan kaynaklanır. Dişler hareket ettikçe telin en arka ucu fark edilir hâle gelebilir. İnce ve esnek başlangıç teli en arkadaki tüpten çıkabilir veya gevşeyen bir braket tel üzerinde hareket ederek rahatsızlık verebilir.
Diş hareketine bağlı genel baskı ve ağrı, yanağın belirli bir noktasına batan tel ucundan farklıdır. Genel ağrı hakkında ayrıntılı bilgi için Diş Teli Ağrısı Kaç Gün Sürer? yazımızı inceleyebilirsiniz.
Ortodontik Mum Nasıl Uygulanır?
Ortodontik mum, batan tel veya braket ile yanak arasında geçici bir koruyucu yüzey oluşturur.
Mumu uygulamak için şu adımlar izlenebilir:
Rahatsız eden bölgenin yeri iyi aydınlatılmış bir aynada belirlenir.
Mumun daha iyi tutunabilmesi için bölge mümkün olduğunca kurulanır.
Küçük bir mum parçası parmaklar arasında minik bir top hâline getirilir.
Mum, batan tel ucunun veya braketin üzerine hafifçe bastırılarak yerleştirilir.
Mum yerinden çıkarsa, kirlenirse veya koruyucu özelliğini kaybederse yenisi yerleştirilebilir. Rahatsızlık sürdüğü sürece geçici koruma amacıyla tekrar uygulanabilir.
Mumun yemek sırasında çıkarılması gerekmez. Tedavinizi yürüten ortodonti uzmanı farklı bir kullanım önerdiyse bu öneri izlenmelidir.
Ortodontik mum geçici koruma sağlar; tel ucundaki veya braketteki mekanik durumu düzeltmez. Mumla korunan bir bölgede batma, nedeni giderilmediği sürece devam edebilir. Batma tekrarlıyorsa veya mumla kontrol altına alınamıyorsa ortodonti uzmanına bilgi verilmelidir.
Ortodontik mum bulunmuyorsa sakız, pamuk veya farklı maddeler kullanmak yerine tedaviyi yürüten ortodonti uzmanından mum istenebilir.
Tel En Arkadaki Tüpten Çıkarsa Ne Yapılmalı?
Tedavinin başlangıcında kullanılan ince ve esnek teller bazen en arkadaki tüpten çıkabilir. Tel yanağa batmıyor ve belirgin bir rahatsızlık vermiyorsa bu genellikle acil bir durum değildir. Durum hakkında ortodonti uzmanına bilgi verilmesi, rutin kontrol zamanının beklenip beklenemeyeceğinin belirlenmesini sağlar.
Tel yanağa batıyorsa öncelikle ortodontik mumla kapatılabilir. Sorunlu bölgenin fotoğrafı rahat ve güvenli biçimde çekilebiliyorsa uzmana gönderilmesi, durumun daha kolay anlaşılmasına yardımcı olabilir. Fotoğraf çekmek zorunlu değildir. Fotoğraf çekebilmek için tel veya braket hareket ettirilmemelidir.
Bazı durumlarda tedaviyi yürüten ortodonti uzmanı, esnek telin temiz bir cımbız yardımıyla en arkadaki tüpe yeniden yerleştirilmesi için ayrıca yönlendirme yapabilir. Böyle bir yönlendirme yoksa işlem denenmemelidir.
Uzman yönlendirmesiyle işlem yapılırken tel kolayca yerine girmiyorsa zorlanmamalıdır. Bölge ortodontik mumla korunmalı ve ortodonti uzmanına bilgi verilmelidir.
Diş Teli Yanağa Batması Ne Zaman Geçer?
Bunun herkes için geçerli bir süresi yoktur. Tedavinin ilk haftalarında yanak ve dudaklar braketlere alışırken görülen hafif sürtünme, ağız içi dokular uyum sağladıkça azalabilir.
Ancak batmanın nedeni uzamış bir tel ucu, tüpten çıkmış bir tel veya gevşemiş bir braket gibi mekanik bir durumsa mum yalnızca geçici koruma sağlar ve batma devam edebilir.
Belirli bir noktadaki batma geçmiyorsa, artıyorsa veya günlük yaşamı belirgin biçimde etkiliyorsa durum yalnızca alışma sürecine bağlanmamalıdır. Tedavinin başlangıcındaki genel uyum süreci hakkında ayrıntılı bilgi için Diş Teli Takıldıktan Sonra İlk Hafta Nasıl Geçer? yazımızı inceleyebilirsiniz.
Tel Kesilebilir veya Bükülebilir mi?
Ortodontik tel evde makas, tırnak makası, pens veya benzeri araçlarla kesilmeye, çekilmeye ya da bükülmeye çalışılmamalıdır.
Kullanılan telin türünü, kalınlığını ve tedavideki görevini evde ayırt etmek zor olabilir. Kesilen veya kopan küçük bir parça ağız içine düşebilir ve yumuşak dokulara zarar verebilir.
Tedaviyi yürüten ortodonti uzmanı belirli bir işlem için ayrıca yönlendirme yaptıysa yalnızca bu yönlendirme izlenmelidir. Tel kolayca hareket etmiyor veya yerine girmiyorsa işlem zorlanmamalıdır.
Ne Zaman Ortodonti Uzmanına Bilgi Verilmelidir?
Batma belirgin bir rahatsızlık oluşturuyorsa
Mum uygulanmasına rağmen sorun kontrol altına alınamıyorsa
Mum sürekli yerinden çıkıyor veya batan alanı kapatmıyorsa
Tel ucu belirgin biçimde uzamış görünüyorsa
Tel en arkadaki tüpten çıkmış ve yanağa batıyorsa
Batma geçmiyor veya giderek artıyorsa
Ağız içindeki tahriş büyüyor ya da tekrarlıyorsa
Rahatsızlık yemek yemeyi veya konuşmayı belirgin biçimde zorlaştırıyorsa
Braket gevşemiş veya kopmuşsa
Braket gevşemesi veya kopması farklı bir durumdur. Bu konuda ayrıntılı bilgi için Braket Koparsa Ne Yapılmalı? yazımızı inceleyebilirsiniz.
Randevu zamanını ve uygulanacak işlemi tedaviyi yürüten ortodonti uzmanı belirler.
Sonuç
Diş teli yanağa battığında ortodontik mum, rahatsız eden bölgeyi geçici olarak koruyabilir. İlk haftalarda görülen hafif sürtünme, ağız içi dokular uyum sağladıkça azalabilir. Bununla birlikte devam eden veya belirgin rahatsızlık oluşturan batma, tel ucu ya da braketle ilgili mekanik bir durumdan kaynaklanabilir.
Tel evde kesilmemeli, çekilmemeli veya bükülmemelidir. Mumla kontrol altına alınamayan, tekrarlayan ya da giderek artan batmalarda tedaviyi yürüten ortodonti uzmanına bilgi verilmelidir.
Kaynaklar
American Association of Orthodontists — What Is an Orthodontic Emergency?
University Hospitals Plymouth NHS Trust — What to Do If Your Fixed Brace Breaks
Türk Ortodonti Derneği — Ortodontik Tedaviler İçin Genel Bilgilendirme ve Onam Formu
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bu içerik klinik muayene yerine geçmez. Tanı ve tedavi planlaması, ortodontik muayene ve gerekli klinik değerlendirmeler sonrasında yapılır.
